1972-ല് ബള്ഗേറിയയുടെ തീരദേശ നഗരമായ വര്ണ്ണയിലെ ഒരു വ്യവസായ മേഖലയിലെ നിര്മ്മാണ പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്കിടെയാണ് ഈ അപൂര്വ ശവകുടീരങ്ങള് കണ്ടെത്തപ്പെട്ടത്. തുടര്ന്ന് നടത്തിയ പുരാവസ്തു ഖനനത്തില് ഏകദേശം 300 ശവകുടീരങ്ങള് കണ്ടെത്തി. ഇവ ബി.സി. 4600 മുതല് 4300 വരെ കാലഘട്ടത്തില്, ചെമ്പ് യുഗത്തില് ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു പുരാതന ജനതയുടേതാണെന്ന് ശാസ്ത്രീയ പരിശോധനകള് സ്ഥിരീകരിച്ചു.
ഖനനം ചെയ്ത ശവകുടീരങ്ങളില് 62 ഇടങ്ങളില് മാത്രമാണ് സ്വര്ണ്ണാഭരണങ്ങള് കണ്ടെത്തിയത്. എന്നാല് ‘ഗ്രേവ് 43’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ശവകുടീരം ഗവേഷകരെ അതിശയിപ്പിച്ചു. ഇവിടെ നിന്നും മാത്രം ഏകദേശം 1.5 കിലോ സ്വര്ണ്ണം ലഭിച്ചു. 60 വയസ്സിനു മുകളില് പ്രായമുള്ള ഒരു ഗോത്രത്തലവനുടേതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന ഈ കുടീരത്തില് സ്വര്ണ്ണ മാലകള്, വളകള്, കമ്മലുകള് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം സ്വര്ണ്ണം പൊതിഞ്ഞ മഴുവും കണ്ടെത്തി. സ്വര്ണ്ണത്തില് നിര്മ്മിച്ച ലിംഗാവരണവും പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്.
ഈ കണ്ടെത്തല് ആദ്യകാല മനുഷ്യ സമൂഹങ്ങള് സമത്വപരമായിരുന്നുവെന്ന പൊതുധാരണയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതാണ്. ചില ശവകുടീരങ്ങളില് സ്വര്ണ്ണ സമൃദ്ധിയും മറ്റെവിടെയും ഒന്നുമില്ലാത്തതും അക്കാലത്ത് തന്നെ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക അധികാര വിഭജനങ്ങള് നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇന്ന് മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പഴക്കമേറിയ സങ്കീര്ണ്ണ നാഗരികതകളില് ഒന്നായി വര്ണ്ണയെ ലോകം അംഗീകരിക്കുന്നു. ഈ അപൂര്വ സ്വര്ണ്ണ നിധി നിലവില് ബള്ഗേറിയയിലെ വര്ണ്ണ ആര്ക്കിയോളജിക്കല് മ്യൂസിയത്തില് പൊതുജനങ്ങള്ക്കായി പ്രദര്ശിപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
